21 Temmuz 2018 Cumartesi

Âbidin Dino (23 Mart 1913 - 7 Aralık 1993)

23 Mart 1913 günü İstanbul'da doğan Abidin Dino; çocukluk yıllarını ailesiyle beraber Cenevre - İsviçre'de geçirdi. Daha sonra ailecek Fransa'ya gittiler.
Dino ailesi, Cumhuriyetin kurulmasını takiben, 1925 yılında İstanbul'a döndü. Robert Kolej'de öğrenim gören Abidin Dino; sanata duyduğu ilgi nedeniyle öğrenimini yarıda bıraktı.
Ağabeyi şair Arif Dino' nun desteğiyle resim, karikatür ve yazı alanında kendini geliştirmeye başladı. İlk desenleri Yarın gazetesinde, ilk yazıları Artist dergisinde 1930' lu yılların başında yayınlandı.
Bu yıllarda Nazım Hikmet'in şiir ve oyun kitaplarına kapak desenleri çizdi. Çok genç yaşta ünü ülke sınırlarını aştı.
1933 yılında D Grubu adlı sanat akımının kurucuları arasında yer aldı. Grubun amacı, memlekette sanatın gelişmesini ve yayılmasını sağlamaktı. Düşünce yanı ağır basan resimler yapacak, batıdaki çağdaş akımlarla boy ölçüşecek yenilikler getireceklerdi.
Aynı yıl "Ankara Türkiye'nin Kalbidir" isimli belgesel filmi çekmek için Türkiye'ye gelen Sovyetler Birliği'nin ünlü yönetmenlerinden Sergey Yutkeviç, bir sergide Dino' nun resimlerini gördü ve o resimlerden etkilendi. Yutkeviç ülkesine dönmeden önce Dino ile görüştü ve onun dekoratör ve ressam olarak da çalışmak üzere SSCB' ye gelmesini istedi.
Dino, 1934 yılında sinema öğrenimi görmek üzere SSCB'ye gitti ve 3 yıl kaldı. 3 yıl boyunca Leningrad' da Eisenstein ve Yutkeviç' in yanında makyajdan dekora, rejiden senaryoya tüm yönleriyle sinema eğitimi aldı.
Yutkeviç' in yönettiği Madenciler filminde çalıştı. 1937'de 2. Dünya Savaşı nedeniyle Sovyetler Birliği tüm yabancı öğrencileri geri gönderince Leningrad'dan ayrılmak zorunda kaldı.
Dino, Sovyetler Birliği' nden sonra Londra ve Paris' e gitti. Paris' te ressam ve dekoratör olarak film çekim çalışmalarında bulundu.
Gertrude Stein, Tristan Tzara, Eisentein, Andre Malraux ve Pablo Picasso gibi dönemin önde gelen sanatçılarıyla dostluklar kurdu.
1939 yılında Türkiye' ye döndü, 1941' de arkadaşlarıyla Liman (Yeniler) Grubunu oluşturdu. Çeşitli dergilerdeki çizgi ve yazılarıyla, halktan yana, gerçekçi bir sanat görüşü ortaya koydu.
Çizgi ve desenlerin ön plana çıktığı resimlerinde işçi ve köylü tiplerini özgün bir üslupla işledi.
Başlangıçta Picasso'nun etkisinde kalan sanatçı, daha sonraları yapıtlarında özgün ve yerel bir senteze ulaştı.
Yeniler Gurubu'nun Liman çevresindeki balıkçıları konu alan ilk sergisini açtığı 1941 yılında Abidin Dino, siyasi nedenlerle önce Çorum Mecitözü'ne, sonra da Adana'ya sürgüne gönderildi. Adana'da Türk Sözü gazetesini yönetti.
Kel adlı bir oyun yazdı, ancak oyun hemen toplatıldı. Çukurova'nın pamuk işçilerini konu alan resimler yaptı. Resmin yanı sıra heykel ile de ilgilenen Dino 1943 yılında dilci Güzin Dino ile evlendi. Sürgün sona erince İstanbul' a döndü.
Dino, 1952'de yurt dışına çıkış yasağı kalkınca Paris' e yerleşti. Fransa, Cezayir, Amerika gibi değişik ülkelerde sergiler açtı. Fransa Plastik Sanatlar Birliği onur başkanlığı, New York Dünya Sanat Sergisi danışmanlığı gibi görevlerde bulundu. 'İşkence', 'Atom Korkusu', 'Savaş ve Barış', 'Çıplaklar', 'Dört Kent', 'Dağ-Deniz' gibi birçok yapıtı çeşitli galeri, müze ve koleksiyonlarda yer aldı.
Resim sanatı dışında beyaz perdeyle de oldukça yakından ilgilenen Dino, bir çok farklı film ve belgesel projesinde yer almıştır. 1950 yılında yazdığı “Çingeneler” isimli film senaryosu Türkiye’de yasaklanan Abidin Dino’ nun, Paris’ e yerleştikten sonra 1966 yılında yönetmenliğini yaptığı “Goal” isimli belgesel film, İngiliz Film ve Televizyon Sanatları Akademisi tarafından “En İyi Belgesel Yapım” ödülüne layık görülmüştür.
1989 yılında Fransız Kültür Bakanlığı, sanata yaptığı katkılardan dolayı Abidin Dino’ya “Sanat ve Edebiyat Altın Şövalye Nişanı” vermiştir. 7 Aralık 1993 tarihinde yaşama veda eden sanatçı, İstanbul'da getirilerek Âşiyan Mezarlığında toprağa verildi.